Học, thi lập trình trực tuyến: Giải pháp hữu hiệu cho học sinh yêu thích môn Tin học

Trong suốt 20 năm gắn bó với nghề, thầy Nguyễn Hồng Thái (giáo viên tổ Toán - Tin Trường THPT Chuyên Hạ Long, Tổ trưởng tổ tập huấn đội tuyển học sinh giỏi môn tin học của tỉnh), đã không ngừng tích luỹ kiến thức, kinh nghiệm để viết thành các sáng kiến kinh nghiệm, các giải pháp, các chuyên đề nhằm bồi dưỡng học sinh giỏi. Đặc biệt, website “Học, thi lập trình trực tuyến” có địa chỉ tại “http://chuyenhalong.edu.vn/coj” do thầy và một cựu học sinh của trường sáng tạo, hiện đã trở thành một giải pháp hữu hiệu cho nhiều giáo viên và học sinh.

Thầy giáo Nguyễn Hồng Thái hướng dẫn các em học sinh Trường THPT Chuyên Hạ Long sử dụng phần mềm “Học, thi lập trình trực tuyến”.

Từ trước đến nay, khi nhắc đến các hệ thống học, thi lập trình trực tuyến, người ta thường nghĩ đến các hệ thống nổi tiếng của nước ngoài, không hề có một hệ thống nào của Việt Nam được sử dụng. Mặc dù, các hệ thống học, thi lập trình trực tuyến của thế giới có ưu điểm là nhiều bài tập, hoạt động ổn định nhưng lại là những hệ thống đóng, nên chỉ có thể sử dụng mà không thể tuỳ biến theo cách riêng. Điều này đã gây rất nhiều trở ngại cho một bộ phận không nhỏ học sinh, sinh viên (HS,SV) có nhu cầu và đam mê ôn luyện thuật toán và lập trình. Còn đối với một số giải pháp trong nước, trong đó có hệ thống chấm thi lập trình (Robot Teacher) cũng của chính thầy Thái ra đời năm 2010, vẫn tồn tại khá nhiều hạn chế. Trong đó, hạn chế lớn nhất là khả năng hoạt động qua mạng Internet khi chương trình chỉ có thể hoạt động qua mạng nội bộ (LAN), nên chỉ có áp dụng cho một phòng học hoặc một trường học. Nhằm khắc phục những hạn chế trên, tháng 6-2012, thầy Thái cùng với em Đỗ Việt Hoà (cựu học sinh của trường, hiện đang là sinh viên Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội) đã xây dựng giải pháp “Học, thi lập trình trực tuyến”. Giải pháp chính là một website phục vụ việc học tập, giảng dạy, kiểm tra đánh giá, thảo luận và nghiên cứu về ngôn ngữ lập trình, cấu trúc dữ liệu và thuật toán cho HS,SV, giáo viên từ mức độ thấp đến nâng cao (ôn luyện thi học sinh giỏi, olympic…). Các em HS,SV có thể học ở bất kỳ đâu để tự nâng cao trình độ và năng lực của bản thân. Toàn bộ quá trình dạy và học sẽ được quản lý, kiểm tra và đánh giá tự động, nhờ đó vừa giảm thời gian cho giáo viên, vừa nâng cao tính chính xác. Giáo viên không những có thể biết được kết quả học tập mà còn có thể theo dõi được quá trình rèn luyện của học sinh. Hơn nữa, việc có thể trực tiếp làm bài trên máy tính giúp cho các bài thi lập trình trở nên trực quan hơn, thay vì lập trình và đánh giá trên giấy.

Đặc biệt, với giải pháp này, lần đầu tiên HS,SV được sử dụng một hệ thống luyện tập, thi đấu chuyên nghiệp, mạnh mẽ, thuận tiện như các hệ thống của nước ngoài, nhưng lại được thiết kế rất sát với điều kiện và nhu cầu cụ thể của HS,SV Việt Nam. Chỉ cần một máy chủ cỡ nhỏ, thậm chí chỉ cần một chiếc máy tính cũ hoặc một máy chủ ảo bình thường, hệ thống có thể được triển khai với đầy đủ tính năng. Đặc biệt là người sử dụng sẽ không mất một chi phí nào về bản quyền phần mềm phát sinh, do nền tảng LAMP (Linux - Apache - MySql - PHP) được sử dụng hoàn toàn miễn phí và mã nguồn mở. Điều này mở ra khả năng ứng dụng rộng rãi cho hệ thống. Điều đáng nói là do xuất phát từ yêu cầu thực tế nên phần mềm rất phù hợp với chương trình giảng dạy, thi lập trình cho các trường THCS, THPT, CĐ và ĐH. Trao đổi với chúng tôi, thầy Thái cho biết: “Do được triển khai trên nền web, hệ thống có thể được sử dụng dễ dàng, mọi lúc mọi nơi. Máy chấm độc lập giúp cho hệ thống đáng tin cậy hơn. Chúng ta được làm chủ công nghệ chứ không bị phụ thuộc vào những tính năng hạn chế như một số trang của nước ngoài cung cấp. Trong tương lai gần, chúng tôi sẽ đưa toàn bộ hệ thống bài tập, bài thực hành trong sách giáo khoa vào hệ thống”. Hiện tại, phần mềm đã được các học sinh Trường THPT Chuyên Hạ Long, Trường THPT Uông Bí đưa vào sử dụng từ tháng 4-2013, mang lại nhiều hiệu quả tích cực trong việc học tập ở trường và học bài ở nhà. Ngoài ra, phần mềm cũng  đã được đưa vào giảng dạy, tập huấn đội tuyển học sinh giỏi Tin học của tỉnh để đi dự thi học sinh giỏi Tin học toàn quốc năm 2014. Có 8/10 em trong đội tuyển đều đạt giải, trong đó có 4 giải nhì, 1 giải ba và 3 giải khuyến khích. Nhận xét về tính năng và hiệu quả ứng dụng, em Lê Trần Bảo Cương, học sinh lớp 12 Tin, Trường THPT Chuyên Hạ Long, cho biết: “Các bài giảng, bài tập được đưa lên hệ thống, giúp chúng em dễ dàng tiếp cận với nguồn tài nguyên sẵn có. Những bài giảng này sẽ bổ trợ rất nhiều cho chương trình học trên lớp, để chúng em hiểu bài hơn, cũng như có nhiều cơ hội luyện tập hơn. Đồng thời, phần mềm còn khuyến khích tính tự học, say mê sáng tạo, giúp chúng em đạt được nhiều kết quả cao trong học tập”.

Với những tiện ích mang lại, chắc chắn đây sẽ là một phần mềm hình mẫu để có thể nhân rộng ra không những cho môn Tin học mà còn cho nhiều bộ môn khác.